De zakelijke startpagina: Tijd voor klimaatverandering

August 6, 2016Zakelijk, Standard

Het is volop zomer. Zeker in de landen rond de Middellandse Zee. Ongekend hoge temperaturen en een periode van langdurige droogte doen daar de discussie oplaaien over de vermeende verandering van het klimaat. Voordat ook ik afzak naar zuidelijker streken wil ik het in deze column hebben over een andere klimaatvorm: het zogenoemde leerklimaat.

Zoals u weet zal iedere ondernemer na invoering van de Wfd moeten kunnen aantonen dat er voldoende deskundigheid in huis is om te mogen bemiddelen en adviseren in financiële diensten. Het wordt dus tijd – en wellicht bieden de rustiger zomermaanden die tijd – om zich af te vragen: welke deskundigheid is er in mijn onderneming aanwezig, welke activiteiten wil ik in de toekomst (blijven) verrichten, welke deskundigheid is daarvoor nodig en hoe vul ik een eventueel verschil tussen “ist und soll” op een zo efficiënt mogelijke manier aan? Kortom het borgen van de deskundigheid in de onderneming vergt een planmatige aanpak.  De zakelijke startpagina is hierbij een goed begin.

“Oh ja”, denkt u nu wellicht, “er is een opleidingsplan nodig.” Jazeker, dat is nodig, maar daar gaat iets aan vooraf dat bezinning heet. Die bezinning betreft het leerklimaat in uw onderneming. Ik kan u direct vertellen dat je daar niet zomaar uit bent. Er is onlangs een lijvig proefschrift over het onderwerp verschenen, waarin een van de eerste conclusies is dat het concept ‘leerklimaat’ lastig te definiëren valt. Net als bij vele andere definities hangt het er sterk van af vanuit welke invalshoek je het bekijkt. De definitie van de medewerker is wellicht toch een andere dan die van het management. De in het proefschrift gehanteerde definitie richt zich op de waarden die in de organisatie aanwezig zijn ten aanzien van het leren, die impliciet richting geven aan het leergedrag van de medewerkers.

Aan welke waarden moet u dan denken? Het betreft opvattingen over de manier waarop vorm wordt gegeven aan leren en opleiden in de organisatie. Ik zal proberen wat concreter te worden. Een vraag die u zich bijvoorbeeld kunt stellen is op welk doel het leren in uw organisatie gericht dient te zijn. Is het opleiden louter gericht op de strategische doelen van de organisatie of speelt de persoonlijke ontwikkeling van de medewerkers ook een rol? Het eerste ligt misschien meer voor de hand dan het tweede, maar u zou zich eens kunnen afvragen wat de goede medewerker uiteindelijk meer aan de organisatie bindt.

Daarnaast speelt de vraag op welke inhoud het leren gericht dient te zijn. Gaat het om de vaktechnische bekwaamheid – het geschikt maken van medewerkers voor uitvoerende taken – of om het bereiken van een bredere vakbekwaamheid? U kunt daarbij denken aan allerlei competenties die de medewerker in staat stellen over de grenzen van zijn eigen taakgebied heen te kijken en bijvoorbeeld, als dat nodig is, regelende taken uit te voeren.
Belangrijk is vervolgens de vorm waarin de kennis naar uw opvatting zou moeten worden opgedaan. Is dit volgens het traditionele schoolmodel, in mondelinge cursussen waarin een docent de stof overdraagt, of ziet u meer in vormen van ervaringsleren: medewerkers leren aan de hand van de ervaringen die zij opdoen in hun werk en de reflectie hierop. Uiteraard veronderstelt dit laatste een meer actieve rol van leidinggevenden en collega’s.

Een laatste vraag is tot wiens verantwoordelijkheid het opleiden behoort. Wellicht zegt u direct: het management. Dat kan. Een ander leerklimaat ontstaat als er sprake is van een gedeelde verantwoordelijkheid tussen management en medewerkers. Voor de motivatie van de medewerkers om te blijven leren, kan het van belang zijn dat zij dit als een individuele verantwoordelijkheid gaan voelen. Ondersteuning en waardering vanuit de organisatie zijn hierbij natuurlijk onmisbaar.

Bovenstaande vragen liggen voor de hand in een bezinning over het leren binnen de organisatie; er zijn er meer denkbaar. Toch is het nodig deze afwegingen te maken. Daarna kan een gefundeerd opleidingsplan worden ontwikkeld. Ik zou met deze acties niet te lang wachten, want gelooft u mij: het toekomstig klimaat ten aanzien van deskundigheid wordt gekenmerkt door hoge druk.